İnsanın İnsanı Temaşâsı
Sana dün bir tepeden baktım aziz İstanbul
Aziz İstanbul…
Seyrediyorum… Tıkış tıkış (eskiler lebâ leb derlerdi) dolu olan tramvayda hangi dili konuştuklarını tam kestiremediğim birkaç turisti, birbirinden ‘’saygı’’ talep eden yol-cuları, dışarıda hafiften atıştıran yağmuru ve dahî kendimi…
***
Ama bir sorun var. Kitaplardaki tasvirine, mısralardaki âhengine doyamadığım İstanbul, şimdi gittikçe hızlanan yağmurdan buğulanan camların ardındaki bulanık, kendini çamura bırakan tozlu kaldırımlarda koşuşturan bir insan güruhunu arz-ı endam ettiren, bu nesne kokan İstanbul mu?!
***
Nesnenin künhüne varmak isteyen hazret-i insan, oldukça muvaffak olmuş görünüyor. Çünkü İstanbul ‘’şey’’ kokuyor.
Fon müzikleriyle dramatize daha sonra da televize edilen Boğaz, şeyleşiyor, evet şeyleştiriliyor… Hemen Salvador Dali’yi anımsıyorum. Bir ressamın eserine ‘’bu nasıl tasvir, hiç balığa benzememiş!’’ diyen bir kimseye şu manidar cevabı giydiriyor : ‘’O balık değil, balık resmi!’’ Dali çok haklı, o boğaz değil, boğazın sade görüntüsü! Tam da modern insan için!
***
Şimdi Bayezid Camii’nde rast makamında icra olunan bir ezan yankılanıyor… Kulağa hoş gelen ezan, gönüllere ne denli işliyor? Ona mukabele edecek, onla hallenecek kaç hazret var? İstanbul şu hal-i pür melâline hiç mi hiç üzülmüyor…
***
Eskiden İstanbul şairi diye bir mefhum varmış. Henüz nesne hâkim değilken. Mânâ ile madde bir iken… Hisler sis değilken… Karış karış gezmiş İstanbul’u… Üşenmemiş. Benim gibi sâde seyir etmemiş, temaşa da etmiş… Temaşa ederken mest olmuş, mestâne olmuş,hem olmuş, hemhâl olmuş…
***
Nesneyi özünde eritebilmiş, onu mûsiki ile mündemiç etmiş, yorumlarken de yorulmuş… Derûni ahenk yorarmış ilham edilenleri çünkü…
(Ezanda) makamı değil, manayı ehem kılmış da ona icabet etmiş. O çok fazla bir şey istememiş, bir tek semti kâfi gelmiş kendinden geçmesine, kendine dönmesine…
***
Şimdi İstanbul’u temaşa eden var mı bilinmez… Bilinse ne olur?
Hiçbir şey…
İnsan insanı temaşa etmedikte…
Gökhan Özcan
Psikoloji Bölümü
İstanbul Ticaret Üniversitesi
